دستیابی به شاخص های بین الملل در حیطه سلامت
در سال ۲۰۱۵، ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد (UN) دستور کار توسعه پایدار (Sustainable development) ۲۰۳۰ را تصویب کردند. این دستور کار ۱۷ هدف توسعه پایدار (sustainable development goals (SDGs)) را مشخص کرده است که خود شامل ۱۶۹ هدف جزئی تر جهت دستیابی سریع تر به (( صلح و رفاه برای مردم و کره زمین )) تا سال ۲۰۳۰ می باشد. از بین شاخص های تعریف شده برای این اهداف، در مجموع ۵۰ شاخص مرتبط به حوزه سلامت تعیین شده اند. موسسه IHME در پروژه مربوط به بار جهانی بیماری ها (GBD) به بررسی شاخص های مرتبط به حوزه سلامت SDG نیز در کنار شاخص های دیگر می پردازد. در این طرح قصد داریم تا با استفاده از داده های موجود در GBD ۲۰۲۱، به تعیین شاخص های مرتبط به SDGs در ایران بپردازیم. با وجود اینکه مطالعاتی جهت ارزیابی سیستم بهداشت ایران در نیل به SDGs صورت گرفته است، هیچکدام از این مطالعات به صورت جامع و کامل و با استفاده از یک منبع اطلاعاتی قابل استناد مانند GBD به بررسی این اهداف نپرداخته اند و بیشتر به ارائه راهکارهایی پرداخته اند که می تواند موجب پیشرفت در جهت این اهداف باشد. از طرفی ایران در حال تجربه یک دوره گذار در سلامت می باشد.
روند زمانی شیوع ملی و فروملی سندرم متابولیک
با افزایش زندگی شهرنشینی و سالمندی جامعه ، شیوع بیماری های غیرواگیر خصوصا بیماری های قلبی-عروقی و دیابت افزایش چشمگیری یافته و این روند افزایشی همچنان ادامه دارد. سندرم متابولیک بعنوان خوشه ای از عوامل خطرساز و بیماری های دیابت، فشارخون بالا، دیس لیپیدمی و چاقی، همراهی بسیار تنگاتنگی با افزایش بروز دیابت و بیماری های قلبی-عروقی دارد. با توجه به برنامه عملیاتی WHO تا سال ۲۰۲۵ برای بیماریهای غیرواگیر ضروریست که ۲۵ درصد از مرگ و میر بدلیل بیماری های غیرواگیر تا سال ۲۰۲۵ کاسته شود. این مهم نیاز به داده های دقیق و معتبر جمعیتی دارد. چرا که شناسایی دقیق میزان فراوانی و نیز روند فراوانی بیماری های غیرواگیر در جامعه، خصوصا اگر مبتنی بر داده های معتبر جمعیتی باشد، منبع اطلاعاتی موثقی برای سیاستگذاران جامعه جهت تدوین برنامه های مناسب پیشگیری از آن بیماری ها خواهد بود.
مرور سیستماتیک فراوانی مصرف استاتین ها
امروزه شیوع بیماری های مزمن و غیرواگیر مانند دیابت در جهان و کشور ایران رو به افزایش است و به عنوان یکی از دلایل عمده ی مرگ و میر در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه شناخته می شوند. دیابت علاوه بر بیماری های ایسکمیک قلبی، قلبی-عروقی، فشار خون بالا، نفروپاتی، نوروپاتی، رتینوپاتی، آب مروارید یا کاتاراکت و اختلالات جنسی، بار مالی و اقتصادی بسیاری نیز به بیماران تحمیل می کند. بیماری های قلبی-عروقی علت اصلی مرگ و میر در بیمان مبتلا به دیابت نوع ۲ می باشد. دستورالعمل های کالج قلب و عروق آمریکا و انجمن قلب آمریکا (ACC/AHA) توصیه کرده اند که تمامی بیماران مبتلا به دیابت در بازه ی سنی ۴۰-۷۵ سال تحت درمان با استاتین جهت پیشگیری اولیه و ثانویه بیماری های قلبی-عروقی قرار گیرند. پیش بینی می شود موارد دیابت نوع ۲ تا سال ۲۰۳۰ به ۶۴۳ میلیون نفر برسد. در حال حاضر در منطقه مدیترانه شرقی ۷۳ میلیون نفر مبتلا به دیابتند که در سال ۲۰۳۰ به ۹۵ میلیون نفر خواهد رسید. عوامل مختلفی در افزایش شیوع دیابت نقش دارند. مهمترین این علل شامل چاقی، کم تحرکی، افزایش سن و شهرنشینی است.
بررسی شیوع بیماری انسدادی مزمن ریه و آسم
بررسی شیوع بیماری انسدادی مزمن ریه و آسم به صورت خوداظهاری بر اساس تشخیص پزشک در سطح کشور و استان های محل سکونت در هشتمین دوره پیمایش عوامل خطر بیماری های غیرواگیر (STEPS )و روند تغییرات آسم در سال های 1390 و 1400 چندین مرور سیستماتیک برای تخمین شیوع آسم در بین کودکان و افراد مدرسهای در ایران انجام شده است و شیوع آسم در این مطالعات، از ۳.۹% تا ۱۳.۱۴% متفاوت گزارش شده است. این مطالعات بر اساس نمونههای کوچک محدود به شهرها یا مشاغل خاص بود که نماینده جمعیت عمومی ایران نیستند. این شکاف دانش در مورد شیوع COPD در کشور نیز صادق است . تفاوت در دادههای مربوط به شیوع آسم،COPD و برونشیت مزمن در جمعیت ایران ممکن است بر تصمیم سیاستگذاران، سازمانهای بیمهگر و مسئولان بهداشتی تاثیر بگذارد. علاوه بر این تا به امروز اطلاعاتی درباره چگونگی پراکندگی شیوع بیماری های تنفسی در کشور وجود ندارد.